Jos Rouw,
30-1-2018

Constructief confronteren is een waardevolle vaardigheid, zowel op je werk als daarbuiten. Hoe kun je iemand ergens mee confronteren zonder diegene onzeker te maken, te demotiveren, of tegen je in het harnas te jagen? Welke belemmeringen kunnen een confrontatie in de weg te zitten?

Voor mij is zo’n belemmering mijn sterke drang naar harmonie, waardoor ik weleens mijn mond hou terwijl ik me liever zou uitspreken. Precies de reden dat ik een training Confronteren volgde bij The School of Life in Amsterdam. De groep was in goede handen bij Louise Dancet, mediator en voormalig advocate.

Ken jezelf

Van tevoren dacht ik: als je constructief de confrontatie aan wil gaan op je werk, helpt het vast als er een gevoel van psychologische veiligheid heerst in je team. Als het duidelijk oké is om je kwetsbaar op te stellen, en om opvattingen te hebben die anders zijn dan de heersende. En ik dacht dat het helpt als je beseft dat iedereen zo zijn tekortkomingen heeft. Of, zoals Alain de Botton zei, dat eigenlijk iedereen gek is.

Wat het meest helpt, bleek tijdens de training, is zelfkennis. In het verlengde van het vorige punt: iedereen is met bepaalde beschadigingen, pijnpunten en onzekerheden in het volwassen leven beland. Als je die van jezelf kent, helpt dat je om beter gesprekken te voeren met anderen.

Verlangens en belemmeringen

Daar kom je achter als je bijvoorbeeld de vragen doorneemt die Louise ons stelde. Denk aan een confrontatie die je wil aangaan. Uit welk verlangen komt die voort? Wat zegt je innerlijke stem over de behoefte om te confronteren? Welke morele code zit daarachter?

En als je je belemmerd voelt: waardoor dan? Misschien door een sterke hiërarchie, machtsverschillen. Misschien door de aanname dat er een winnaar en een verliezer zal zijn. Misschien doordat je afhankelijk bent (of denkt te zijn) van degene die je wilt confronteren.

Je intentie en de setting

Het loont om daar eerst op te reflecteren voordat je je uitspreekt. Net als je intentie. Wil je iemand overtuigen, informeren, iets bespreekbaar maken, opkomen voor jezelf?

Sta ook stil bij de setting:

  • Waar ga je de confrontatie aan?

  • Zijn er anderen bij?

  • Ben je zichtbaar voor anderen?

  • Is het goed om er een afspraak voor in te plannen?

  • Ga je een agenda toesturen?

Op een integere manier confronteren

Wat vind je belangrijk aan iemand die jou ergens mee confronteert? Bijvoorbeeld dat diegene betrouwbaar is. Maar wat is betrouwbaarheid?

In vier groepjes probeerden we dat onder woorden te brengen (zonder Van Dale erbij te halen). Toen we de vier definities naast elkaar zagen, herkenden we daar een gemeenschappelijke kern in: consistentie. Je handelt in lijn met je intenties, je gedachten, je uitspraken. Ook als het tegenzit. Je bent integer.

Een belangrijk advies van Louise: om op een integere manier het gesprek te voeren, confronteer je ‘op gedrag, niet op de persoon’. “Ik vind jou oké, maar je gedrag niet.” “Mijn boosheid is oké, maar mijn boze gedrag niet.”

Dat helpt om het op een respectvolle manier aan te pakken, en te voorkomen dat je maar verwijten zit te maken. “Onder elk verwijt zit een behoefte,” zei Louise. Het is beter om die behoefte terug te laten komen in het gesprek.

Een handige structuur als houvast

Louise raadde deze volgorde aan voor confronterende gesprekken:

  1. Feit

  2. Gevoel

  3. Behoefte

  4. Verzoek

Hoe begin je dan bijvoorbeeld? Denk aan feiten als ‘We werken nu vier jaar samen’, ‘De deadline voor dit project komt eraan’ of – een beruchte privésituatie – ‘Het vuilnis wordt elke dinsdag opgehaald’.

Dat is objectief vast te stellen en daarom goed als vertrekpunt. Je gevoel heeft daarmee te maken. Vervolgens is het makkelijk om aan te geven wat daarom je behoefte is. Je sluit af met een concreet verzoek aan je gesprekspartner. Zo kun je confronteren zonder verwijtend over te komen. Deze opbouw geeft je ook houvast als je helemaal niet graag confronteert.

Laat jezelf toe

Wat het ook is dat je kwijt wil: stop het niet weg. Een belangrijke les, ook voor mijzelf. Louise citeerde Marianne Williamson: “You don’t serve the world by playing small.”

Je houdt dan niet alleen jezelf tegen, maar ook anderen. Door jezelf te uiten en ergens voor te staan, kun je een voorbeeld zijn.

Het was een bijzonder waardevolle training - een dag rijk aan inzichten, die ik niet allemaal in dit artikel kwijt kan. Louise stelde vragen waarmee je opnieuw naar je eigen aanpak kijkt. In wat voor situatie heb je recentelijk jezelf laten zien? Welk aspect van jezelf hou je verborgen? Welke rollen vind je het meest betekenisvol in jouw leven, en welke waarden horen daarbij? Welk gedrag tolereer je niet?

Leer jezelf kennen, laat jezelf toe, laat jezelf zien.

Met dank aan Louise Dancet en The School of Life